Życie z bólem przewlekłym

Udostępnij:
Share on twitter
Share on linkedin
Share on facebook

Słownikowe definicje nie oddają w pełni charakteru tego stanu. Ból przewlekły jest złożonym, utrzymującym się stanem medycznym, którego leczenie często wymaga zastosowania rozwiązań skupiających się zarówno na sferze psychicznej, jak i fizycznej.

Ból może być tępy, uporczywy lub ostry; obejmuje także uczucia pieczenia i występuje w dowolnej części ciała. Ból przewlekły rozpoznaje się w wówczas, kiedy dolegliwości – ciągłe lub przerywane – utrzymują się przez co najmniej 12 tygodni.

Główne źródła bólu przewlekłego to zaburzenia mięśniowo-szkieletowe, migreny i bóle głowy, fibromialgia, zapalenie stawów, nowotwory złośliwe, cukrzyca i schorzenia neurologiczne, ale subiektywna ocena pacjenta oraz czynniki osobiste utrudniają ustalenie pierwotnej przyczyny i zmierzenie jego wpływu.

Obciążenie związane z bólem przewlekłym jest jednak oczywiste, ponieważ zaburza on funkcjonowanie fizyczne i psychiczne człowieka, negatywnie wpływając na rodzinę, grupy przyjaciół i pracę zawodową.

Ból przewlekły jest jedną z głównych przyczyn niesprawności i potencjalnie dotyczy każdego aspektu życia. Pain Alliance Europe, organizacja zrzeszająca ekspertów medycznych i grupy pacjentów, szacuje, że 95 milionów ludzi w Europie żyje z bólem przewlekłym i regularnie musi zmagać się z dyskryminacją i stygmatyzacją w pracy i w życiu społecznym. (1)

Daleko idące konsekwencje życia z bólem przewlekłym zostały podkreślone przez The Pain Proposal, niezależną grupę europejskich ekspertów, którzy zebrali badania pokazujące, że osoby cierpiące na ból doświadczały izolacji społecznej, martwiły się o związki i utratę pracy, a ich dolegliwości miały negatywny wpływ na przyjaciół i rodzinę. (2)

Zostało to potwierdzone w badaniu opublikowanym w European Journal of Pain, w (3) którym odnotowano wpływ na ludzi żyjących z bólem przewlekłym:

21% miało rozpoznaną depresję;

61% miało mniejsze możliwości lub nie było w stanie pracować poza domem;

19% straciło pracę, a 13% ją zmieniło;

tylko 2% otrzymywało leczenie prowadzone przez specjalistę leczenia bólu;

33% nie otrzymywało żadnego leczenia.

Ból przez długi czas był postrzegany jako objaw, a nie jako stan medyczny. Dzięki kampanii prowadzonej przez Europejską Federację Bólu reprezentującą 20 000 lekarzy i naukowców przewlekły ból pierwotny został jednak uznany przez Światową Organizację Zdrowia za chorobę.

Eksperci uważają, że uaktualniona klasyfikacja może poprawiać postępowanie z pacjentami, przyspieszając diagnostykę i moment rozpoczęcia leczenia.

Walka z bólem jest jednym z najtrudniejszych zadań stojących przed lekarzami, ponieważ jego przyczyny i skutki są nieostre, a dolegliwości dodatkowo potęgowane przez stres, jaki ten stan wywołuje u pacjentów. Dr Leslie J. Crofford, reumatolog, zauważyła: „Kiedy wyeliminujesz 90% bólu pacjenta, pozostałe 10% to dalej 100% z tego, co pozostało. Sytuacja ta przypomina nam, że ból jest nadal bólem”. Ponadto dodała: „Kiedy ból staje się przewlekły, celem w większości przypadków jest zapewnienie odpowiedniego postępowania, a nie eliminacja dolegliwości.” (4)

Złożone połączenie fizycznych i psychicznych objawów bólu przewlekłego znacząco obniża jakość życia. Istnieją jednak metody leczenia i mechanizmy wsparcia, które potencjalnie pomagają ustabilizować stan, a ból przewlekły jest obecnie traktowany jako pilny problem medyczny.

Techniki leczenia bólu przewlekłego

Odpręż się i oddychaj

Ból przewlekły może powodować napięcie mięśni i skurcze. Z kolei brak kontroli nad intensywnością bólu zwiększa poziom odczuwanego stresu, zaostrzając stan pacjenta.

Techniki relaksacyjne są niezbędnymi narzędziami, które zmniejszają napięcie mięśni i stawów, przerywają sygnały bólowe przenoszone w mózgu i pozwalają osiągnąć właściwy poziom kontroli.

Nauka odpowiedniej techniki może zająć trochę czasu, a metoda ta powinna być używana codziennie. Dzięki temu pacjenci zgłaszają mniejsze dolegliwości bólowe, a uwalniane endorfiny w naturalny sposób neutralizują ból i pozwalają cieszyć się dłuższym snem.

Głębokie oddychanie jest jedną z najskuteczniejszych metod pozwalających się odprężyć, a cały proces powinien odbywać się w cichym, spokojnym miejscu. Rytmiczne, spokojne oddychanie rozluźnia mięśnie. Technikę tę można realizować za pomocą ćwiczeń wizualizacyjnych, wyobrażając sobie na przykład ziarenko piasku między palcem wskazującym a kciukiem i obracanie go w czasie cyklu oddechowego.

Wzorce oddechowe zmieniają się podczas epizodów bólu, kiedy to stają się krótsze i płytsze. Zwolnienie oddechu i skupienie się na fizycznych aspektach powolnego, spokojnego wdechu przez nos i wydechu przez usta pozwoli rozluźnić ciało.

Należy regularnie próbować znaleźć właściwe połączenie elementów, które zapewniają nam odprężenie, takie jak kojąca muzyka czy też myślenie o ulubionej scenie lub krajobrazie.

Po określeniu właściwej techniki można ją stosować w miejscach publicznych, co pozwoli zminimalizować wpływ stresu wynikającego z presji życia codziennego.

Leczenie i leki

Poszukaj profesjonalnej pomocy, jeśli czujesz, że nie jesteś w stanie poradzić sobie z bólem. Nie ma wstydu w proszeniu o leczenie dostosowane do własnych potrzeb, a lekarz specjalista może zaproponować ci spersonalizowaną terapię. Ból przewlekły może skutecznie zniechęcić do korzystania z życia. Dlatego jeśli właściwie dopasowane leczenie może ci pomóc, zapytaj o nie swojego lekarza.

Muzyka łagodzi ból przewlekły

Chociaż zdanie „Muzyka łagodzi obyczaje” jest cytatem z siedemnastowiecznej tragedii, to jednak jego przesłanie w odniesieniu do bólu jest cały czas aktualne. Wszyscy wiemy, że muzyka może poprawiać samopoczucie, rozbawić, a badania wykazały, że pozytywny wpływ na ból pojawia się już po 20-30 minutach słuchania. (5)

Muzykoterapia jest regularnie stosowana w leczeniu schorzeń neurologicznych, ponieważ aktywuje sieci neuronowe w mózgu, które są związane z ośrodkiem nagrody i emocjami. Ponadto może zmniejszyć odczuwanie bólu i przygnębienie, zapewniając lepszą kontrolę dolegliwości.

Ćwiczenia fizyczne

Ćwiczenia fizyczne pozwalają zachować elastyczność mięśni, ścięgien i stawów, a aktywność może zmniejszyć skutki bólu przewlekłego. Najlepiej jest jednak skonsultować się z lekarzem, aby upewnić się, że nowe ćwiczenia nie są zbyt forsowne i że są wykonywane stopniowo, co pozwoli uniknąć kontuzji.

Z braku aktywności ciało staje się słabe, co może zwiększać odczuwanie bólu. Tym samym nawet lekki program fitness może pomóc, ponieważ pozwala zmniejszyć masę ciała i obniżyć ryzyko rozwoju chorób układu krążenia.

Ćwiczenia fizyczne uwalniają również poprawiające nastrój endorfiny, które neutralizują sygnały bólowe i odwracają uwagę od odczuwanych objawów.

Poprawa kondycji to dążenie do osiągnięcia dobrego samopoczucia, które łączy się ze zdrową dietą.

Jedz zdrowo

Dobrze zbilansowana dieta, zawierająca świeże owoce i warzywa, tłuste ryby będące źródłem kwasów omega-3 i chude mięso pomaga kontrolować masę ciała, zmniejsza poziom cukru we krwi i chroni przed stanami zapalnymi, które mogą nasilać ból.

Podstawową wskazówką jest przestrzeganie diety śródziemnomorskiej. Obecnie na rynku można znaleźć kilka książek kucharskich, które zawierają przepisy i medycznie sprawdzone informacje. Ważną radą jest całkowite unikanie palenia tytoniu, znaczące ograniczenie spożycia fast foodów i picie alkoholu tylko z umiarem, jeśli w ogóle.

Europejska Federacja Bólu twierdzi, że dobre odżywianie może poprawić pracę układu nerwowego, odpornościowego i hormonalnego, a utrata lub utrzymanie masy ciała odciąża stawy. (6)

Zwiększenie zawartości błonnika w diecie i picie wystarczającej ilości wody to podstawowe elementy zdrowej diety.

Śledź swój ból

Rejestrowanie cyklów i poziomów bólu dostarczy lekarzowi istotnych informacji umożliwiających ustalenie rozpoznania i przepisanie leczenia. Zapewni również miarę kontroli zgłaszanych dolegliwości, ponieważ pozwala określić wzorce bólu oraz czynniki wyzwalające.

Ból rzadko występuje o określonej godzinie lub z identyczną intensywnością, ale dzienniczek bólu – w którym nasilenie bólu ocenia się na skali od 1 do 10 punktów – pozwoli ustalić rytm dolegliwości, a posiadanie tej wiedzy samo w sobie może mieć zwiększać poczucie panowania nad sytuacją.

Możliwość przekazania lekarzowi dokładnych informacji na temat samopoczucia w poszczególnych dniach da mu również lepszy ogląd sytuacji, co trudno jest osiągnąć, kiedy pacjent opisuje własne dolegliwości tylko w postaci serii niejasnych wspomnień. Prowadzenie dzienniczka bólu pozwala dokładniej ocenić postępy choroby i odpowiedź na leczenie, co daje większe możliwości kontroli bólu przewlekłego.

Nie bądź sam

Uzyskanie pomocy medycznej jest niezbędne, aby znaleźć sposób na radzenie sobie z bólem przewlekłym, ale wsparcie rodziny, przyjaciół i rówieśników może również odgrywać ogromną rolę w zmniejszaniu obciążenia związanego z odczuwanymi dolegliwościami.

W przeprowadzonym badaniu wykazano, że pacjenci z fibromialgią, którzy mieli partnera/-kę, odczuwali znacznie mniejszy ból, niż osoby samotne. Jest to ważne, ponieważ wiele osób żyjących z bólem przewlekłym odczuwa potrzebę odseparowania się od przyjaciół i rodziny.

Wstyd i poczucie winy to częste emocje skłaniające ludzi do ograniczenia kontaktu, jednak poznanie własnej choroby i związanego z nią bólu, aby móc wyjaśnić własną sytuację innym osobom, może zwiększać poczucie kontroli. Obalanie mitów za pomocą faktów i jasnych informacji umożliwia im zrozumienie i ułatwia zaoferowanie pomocy.

W większości krajów dostępne są również grupy wsparcia, do których warto się zwrócić, ponieważ można tam porozmawiać z innymi osobami, które mają podobne doświadczenia i nauczyć się od nich strategii radzenia sobie z chorobą.

Inne rodzaje leczenia

Akupunktura, trening uważności (ang. mindfulness) i masaż są regularnie stosowanymi metodami łagodzenia bólu, ale istnieje coraz większa liczba gadżetów opracowanych do stymulowania nerwów i zakłócania sygnałów bólowych.

Najpowszechniej stosowane są aparaty TENS – do przezskórnej elektrycznej stymulacji nerwów – które kiedyś były nieporęcznymi maszynami, ale teraz są dostępne w różnych poręcznych wersjach.

Porada lekarska jest nadal najskuteczniejszą drogą do zmniejszenia bólu, a urządzenia i terapie alternatywne mogą odgrywać rolę wspomagającą.

 

Piśmiennictwo:

  1. Pain Alliance Europe. Survey on Chronic Pain 2017: Diagnosis, treatment and impact of pain. June 2017. Accessed January 2021. https://www.pae-eu.eu/wp-content/uploads/sites/18/2017/12/PAE-Survey-on-Chronic-Pain-June-2017.pdf
  2. European Pain Federation. Pain Proposal. Improving the current and future management of chronic pain. Accessed January 2021. https://europeanpainfederation.eu/wp-content/uploads/sites/18/2016/06/pain_proposal.pdf
  3. Breivik, H., Collett, B., Ventafridda, V., Cohen, R. and Gallacher, D. Survey of chronic pain in Europe: Prevalence, impact on daily life, and treatment. European Journal of Pain. 2005;10: 287-287. doi: 10.1016/j.ejpain.2005.06.009
  4. Crofford LJ. Chronic Pain: Where the Body Meets the Brain. Trans Am Clin Climatol Assoc. 2015;126:167-183.
  5. Richard-Lalonde M, Gélinas C, Boitor M, et al. The Effect of Music on Pain in the Adult Intensive Care Unit: A Systematic Review of Randomized Controlled Trials. J Pain Symptom Manage. 2020;59(6):1304-1319.e6. doi:10.1016/j.jpainsymman.2019.12.359
  6. International Association for the Study of Pain. Nutrition and Chronic Pain Factsheet. Accessed January 2021. https://europeanpainfederation.eu/wp-content/uploads/sites/18/2020/03/European-Year-2020-Nutrition-and-Chronic-Pain-Fact-Sheet.pdf
Możesz być zainteresowany...

Alzheimer

Choroba Alzheimera to postępujące i nieodwracalne zaburzenie pracy mózgu, które jest najczęstszą przyczyną otępienia.

Zdrowie psychiczne

Dobre zdrowie psychiczne jest istotną częścią życia, podobnie jak dobre zdrowie fizyczne.

Stres

Stres jest częstym następstwem współczesnego, zabieganego życia. Wpływa na naszą pracę, dom, relacje z wieloma czynnikami wyzwalającym, na które często nie mamy wpływu.

Witaj ponownie

Aby uzyskać dostęp do informacji, zaloguj się, używając swoich danych

Nie masz konta? Zarejestruj się