Lęk jest stanem, w którym dana osoba jest zmartwiona, spięta lub przestraszona. Może mieć łagodne lub ciężkie nasilenie. Ludzie doświadczają lęku, który objawia się pod postacią myśli, uczuć i doznań fizycznych. 

Neuraxpharm oferuje alternatywne leki stosowane w leczeniu lęku. Lekarz, po określeniu indywidualnych potrzeb pacjenta, może przepisać produkt, który będzie najlepiej dostosowany do jego schorzenia.

Dowiedz się więcej na temat lęku, jego objawów oraz sposobów kontroli i leczenia.

Czym jest lęk?

Lęk to naturalna reakcja organizmu na potencjalnie niebezpieczną lub trudną sytuację. Jest to m.in. uczucie zdenerwowania, zmartwienia, strachu lub obawa przed tym, co ma się wydarzyć. Odczuwanie lęku od czasu do czasu jest całkowicie normalne, a nawet może być korzystne. Może on pomóc nam przygotować się na określone sytuacje, zwiększyć uważność i czujność na wszelkie niebezpieczeństwa.

Niektórzy ludzie mają jednak trudności z kontrolowaniem lęku. Wysoki poziom lęku, utrzymujący się przez długi czas, wpływający na codzienne funkcjonowanie może być oznaką zaburzeń lękowych.

Jakie są główne rodzaje lęku?

Każda osoba doświadcza lęku w różny sposób. Zaburzenia lękowe różnią się jednak od normalnego uczucia zdenerwowania czy stresu i wiążą z nadmiernym lękiem lub strachem. 

Często mówi się, że zaburzenia lękowe są nieodłączną częścią współczesnego życia, ale nie ma dowodów na to, że ich częstość występowania na przestrzeni lat uległa zmianie. 

Do najczęściej rozpoznawanych zaburzeń lękowych należą zaburzenie lękowe uogólnione, zaburzenie paniczne, fobie, zaburzenie lękowe społeczne (fobia społeczna) i zaburzenie lękowe separacyjne.

  • Zaburzenia lękowe uogólnione: przewlekły (długotrwały) stan, który skutkuje regularnym odczuwaniem lęku w odniesieniu do szerokiego zakresu spraw lub sytuacji w życiu codziennym. Objawy psychologiczne i fizyczne różnią się u poszczególnych osób, ale mogą one obejmować zamartwianie się, problemy z koncentracją lub snem, zawroty głowy i kołatanie serca.
  • Zaburzenia paniczne: nagłe i powtarzające się ataki silnego strachu, które mogą trwać kilka minut lub dłużej. Czasami ataki te zdarzają się bez wyraźnego powodu. Osoba, u której wystąpi atak paniki, doświadcza szeregu objawów psychicznych i fizycznych. Podczas ataku może mieć wrażenie, że traci nad sobą kontrolę, ma atak serca, a nawet umiera.
  • Fobie: przytłaczający, bardzo silny strach przed przedmiotem, zwierzęciem, miejscem, sytuacją lub uczuciem. Przykładami są agorafobia (lęk przed otwartą przestrzenią lub niemożnością ucieczki) i akrofobia (silny lęk przed wysokością).
  • Zaburzenia lękowe społeczne (fobia społeczna): lęk lub strach przed sytuacjami społecznymi. Stan ten to znacznie więcej niż tylko obawa przed wydarzeniem społecznym; wiąże się z nadmiernym zamartwianiem się codziennymi sytuacjami w życiu społecznym, takimi jak spotykanie się z ludźmi, rozpoczynanie rozmów, rozmawianie przez telefon, robienie zakupów czy praca.
  • Zaburzenia lękowe separacyjne: silny strach przed rozłąką z konkretną osobą, osobami lub zwierzęciem/-tami. Podczas gdy wiele osób kojarzy występowanie lęku separacyjnego u dzieci, ten stan może pojawiać się również u dorosłych. 
  • Zespół stresu pourazowego (PTSD): osoba cierpiąca na PTSD doświadczyła bardzo stresującego, przerażającego lub niepokojącego wydarzenia. Stan ten często wiąże się z koszmarami sennymi i „retrospekcjami”, w których dana osoba ponownie przeżywa traumatyczne wydarzenie. Osoby z PTSD często mają poczucie winy, izolacji i cechuje je drażliwość.

Niektóre osoby z zaburzeniami lękowymi odczuwają jednocześnie więcej niż jedno zaburzenie lękowe lub psychiatryczne, (co określamy mianem ‘współchorobowości’). Przykładowo, zaburzenie lękowe uogólnione i PTSD mogą być powiązane z innymi schorzeniami psychiatrycznymi, w tym z depresją lub ciężkim zaburzeniem depresyjnym (MDD), zaburzeniem dwubiegunowym (BD) i zaburzeniem związanym z używaniem substancji psychoaktywnych (SUD). 

Jak wiele osób cierpi na zaburzenia lękowe?

Statystyki pokazują, że zaburzenia lękowe są powszechne na całym świecie. Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że około 284 miliony ludzi (3,6% światowej populacji) doświadcza zaburzeń lękowych. Około 63% (179 milionów) stanowią kobiety w porównaniu do 105 milionów mężczyzn.

Według Institute for Health Metrics and Evaluation (IHME), w 2016 r. więcej niż jedna na sześć osób (prawie 84 mln osób) w całej UE miała problem ze zdrowiem psychicznym. W krajach UE najczęstszym zaburzeniem psychicznym jest zaburzenie lękowe, przy czym szacuje się, że 25 mln osób (co odpowiada 5,4% populacji) żyje z zaburzeniami lękowymi.

Objawy

Każdy doświadcza lęku w inny sposób. Jego fizyczne i psychiczne skutki mogą się różnić u poszczególnych osób.

Jakie są objawy lęku?

Organizm reaguje na lęk w szczególny sposób, uwalniając hormony stresu, takie jak adrenalina i kortyzol. Hormony te wprowadzają osobę doświadczającą lęku w stan podwyższonej gotowości, w którym poszukuje ona potencjalnych zagrożeń i aktywuje reakcje „walki lub ucieczki”. Niektóre często występujące objawy niepokoju obejmują:

Skutki psychiczne:

  • uczucie napięcia, zdenerwowania i niepokoju
  • uczucie strachu lub paniki, lub poczucie bycia w niebezpieczeństwie
  • uczucie ciągłego napięcia
  • uczucie braku kontroli
  • trudności z koncentracją lub jasnym myśleniem
  • uczucie oderwania od rzeczywistości lub obawy o brak kontaktu z rzeczywistością
  • drażliwość
  • niekontrolowane, obsesyjne myśli
  • koszmary senne

Skutki fizyczne:

  • szybkie, nieregularne bicie serca (kołatanie serca)
  • szybki oddech
  • duszność
  • zawroty głowy lub światłowstręt
  • suchość w ustach
  • pocenie się lub uderzenia gorąca
  • uczucie ściskania w żołądku lub nudności
  • ból brzucha
  • Drgawki lub drżenie
  • częsta potrzeba korzystania z toalety
  • niezdolność do spokojnego siedzenia
  • bóle głowy;
  • bóle i napięcie mięśni
  • mrowienie
  • problemy ze snem (bezsenność)

Jakie są poziomy lęku?

Poziomy lęku zwykle określa się według ilości doświadczanego niepokoju i fizycznych skutków dla organizmu. Zazwyczaj wyróżnia się trzy kategorie:

  • Łagodny lęk: występuje najczęściej. W pewnym momencie swojego życia niemal każda osoba doświadcza łagodnego lęku. Sytuacje, które mogą wywołać łagodny lęk to egzaminy, oczekiwanie na wyniki testów lub spóźnienie się na ważne spotkanie. Łagodny lęk nie trwa długo, a osoby doświadczające takich dolegliwości szybko wracają do prawidłowego funkcjonowania.
  • Umiarkowany lęk: osoba doświadczająca umiarkowanego lęku ma częstsze lub bardziej uporczywe objawy niż osoba z dolegliwościami o łagodnym nasileniu. Psychologiczne objawy umiarkowanego lęku obejmują uczucie ciągłego napięcia, niemożność odprężenia się i nadmierne zamartwianie. Objawy fizyczne mogą obejmować światłowstręt, pocenie się i uderzenia gorąca, mdłości, wybuchowość i bóle mięśni. Umiarkowany lęk wpływa na codzienne funkcjonowanie, prowadząc do nasilenia dolegliwości. Odpowiednie strategie samopomocy lub porady lekarza mogą być pomocne w radzeniu sobie z lękiem.

Ciężki lęk: ten poziom dolegliwości jest niezwykle wyniszczający. Objawy ciężkiego lęku występują często i są uporczywe. Mogą obejmować przyspieszenie akcji serca, uczucie paniki, roztrzęsienie lub nietypowe zachowanie, złość i wycofanie się z życia społecznego. Ciężkie objawy lęku mogą powodować niemożność wykonywania pracy lub codziennych czynności. Czasami osoby z ciężkimi objawami lęku sięgają po alkohol lub substancje psychoaktywne, aby poradzić sobie z tymi objawami. Specjalistyczna pomoc jest jednak niezbędna.

Jakie są wczesne objawy lęku?

Wczesne objawy lęku często rozwijają się powoli i nie są bardzo oczywiste. Objawy te różnią się u poszczególnych osób. Jednym z najczęstszych wczesnych objawów lęku jest nadmierne zamartwianie się codziennymi sytuacjami. Objawy czasami pojawiają się w dzieciństwie lub w wieku nastoletnim i trwają do dorosłości.

Przyczyny, czynniki ryzyka i oczekiwana długość życia

Lęk może być spowodowany przez wiele różnych sytuacji lub doświadczeń. Czasami trudno jest określić, co jest ich przyczyną, a to może powodować dalszy stres lub zdenerwowanie.

Co jest przyczyną lęku?

Trudne lub traumatyczne wydarzenia z przeszłości – w dzieciństwie, okresie dojrzewania lub w dorosłości – często są przyczyną problemów związanych z lękiem. Niektóre z powszechnych sytuacji, które mogą powodować problemy z lękiem to m.in:

  • przemoc fizyczna lub emocjonalna
  • separacja lub rozwód
  • żałoba
  • znęcanie się lub wykluczenie społeczne

Bieżące sprawy lub problemy życiowe mogą również wywoływać lęk:

  • presja w pracy
  • długie godziny pracy
  • kwestie finansowe
  • problemy z relacjami
  • wyczerpanie
  • poczucie osamotnienia lub izolacji
  • utrata bliskiej osoby
  • radzenie sobie z poważną chorobą lub urazem
  • znęcanie się, nękanie lub wykorzystywanie
  • doświadczanie innych problemów ze zdrowiem psychicznym, takich jak depresja

Czasami ludzie mają schorzenia współistniejące, które mogą wpływać na nasilenie poziomu lęku. Przykłady schorzeń medycznych związanych z odczuwaniem lęku obejmują:

  • choroby serca
  • cukrzycę
  • zespół jelita drażliwego
  • problemy z tarczycą
  • choroby układu oddechowego, takie jak przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP)

Niektóre leki mogą również wywoływać lęk, w tym leki psychiatryczne, leki stosowane w leczeniu określonych chorób fizycznych, a także substancje psychoaktywne używane rekreacyjnie oraz alkohol.

Czy odczuwanie lęku jest dziedziczne?

Badania pokazują, że posiadanie bliskiego członka rodziny, u którego wystąpił lęk, może zwiększać ryzyko doświadczenia podobnych zaburzeń. Konieczne są dalsze badania, aby zrozumieć, czy czynniki genetyczne wpływają na rozwój zaburzeń lękowych, czy też niektórzy ludzie są bardziej podatni na ich wystąpienie ze względu na zachowania, których nauczyli się od rodziców i krewnych w okresie dorastania.

Kto doświadcza lęku?

Każda osoba może doświadczyć lęku, choć często początek dolegliwości ma miejsce w okresie dorastania. Kobiety są dwukrotnie bardziej narażone na zachorowanie niż mężczyźni.

Jak długo można żyć z lękiem?

Lęk nie stanowi zagrożenia dla życia. Badania opublikowane w czasopiśmie The British Journal of Psychiatry pokazują jednak, że lęk może znacząco zwiększać ryzyko zgonu (śmiertelność). Istotną rolę w zwiększeniu ryzyka zgonu odgrywa współchorobowość (jednoczesne występowanie dwóch zaburzeń) depresji i lęku.

Rozpoznanie

Lęk nie jest łatwy do rozpoznania; czasami lekarzom trudno jest stwierdzić, czy dana osoba cierpi na zaburzenia lękowe czy depresję z objawami lęku.

Jak rozpoznaje się lęk?

Aby dokładnie rozpoznać lęk, lekarz musi wykluczyć pewne choroby fizyczne, które mogą być przyczyną objawów. Może zadać pytania o:

  • wszelkie objawy fizyczne lub psychiczne
  • czas trwania objawów
  • wszelkie istotne zmartwienia, obawy lub problemy
  • życie osobiste

Rozmowa z lekarzem o emocjach, uczuciach i sprawach osobistych może być trudna. Mimo to, lekarz musi zrozumieć objawy i okoliczności, aby ustalić właściwe rozpoznanie.

Aby ułatwić rozpoznanie, lekarz może również przeprowadzić badanie fizykalne i zlecić wykonanie kilku badań krwi. Pozwoli to wykluczyć inne schorzenia, jak niedokrwistość (niedobór żelaza) lub nadczynność tarczycy.

Badanie stosowane w celu rozpoznania lęku

Nie ma badań laboratoryjnych, które pozwoliłyby rozpoznać lęk. Jeśli lekarz nie może znaleźć żadnej medycznej przyczyny niektórych objawów fizycznych i psychicznych, pacjent otrzyma skierowanie do specjalisty w dziedzinie zdrowia psychicznego, np. psychiatry lub psychologa.

Specjalista w dziedzinie zdrowia psychicznego zada dalsze pytania dotyczące objawów, uczuć i emocji oraz dokona oceny klinicznej przy użyciu kwestionariuszy do pomiaru poziomu lęku. Niektóre przykłady kwestionariuszy stosowanych do oceny lęku to Skala Lęku Hamiltona (HAM-A) lub Inwentarz Lęku Becka (BAI), które mierzą nasilenie lęku u osób dorosłych i młodzieży.

Metody leczenia i leki

Leczenie i przyjmowanie leków przez osoby odczuwające lęk może złagodzić objawy i ułatwić im funkcjonowanie.

Jak leczy się lęk?

Istnieje kilka terapii i leków, które mogą być pomocne w leczeniu lęku. Osoby odczuwające lęk mogą odnieść największe korzyści z połączenia terapii i leków, które pozwalają kontrolować objawy.

Leki

Lekarze stosują szereg leków, aby pomóc danej osobie w radzeniu sobie z objawami lęku. Leki nie powinny być jednak jedyną oferowaną formą leczenia. Zamiast tego, lekarze często muszą – we współpracy z chorymi – znaleźć odpowiedni lek, dawkę i terapię, które działają najlepiej.

Niektóre leki można stosować jedynie krótkoterminowo, podczas gdy inne mogą być przepisywane na dłużej.

W zależności od objawów leki te mogą być skuteczne zarówno w przypadku fizycznych jak i psychicznych objawów lęku.

Niektóre z leków najczęściej przepisywanych w leczeniu lęku obejmują:

  • Leki przeciwdepresyjne:W większości przypadków pierwszym proponowanym lekiem będzie lek przeciwdepresyjny, zazwyczaj jest to lek z grupy wybiórczych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Leki te zwiększają poziom substancji chemicznej zwanej serotoniną w mózgu. Serotonina odgrywa istotną rolę, zwiększając dobre samopoczucie i uczucie szczęścia, a także wspomagając myślenie, pamięć, sen, trawienie i krążenie. SSRI można przyjmować przez długi czas, jednak do rozwinięcia pełnego efektu działania leku potrzeba kilku tygodni. Innym rodzajem leku przeciwdepresyjnego, który można zaproponować, jest inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI). Leki z tej grupy zwiększają ilość serotoniny i noradrenaliny w mózgu. Jego przyjmowanie wywołuje specyficzne zmiany w mózgu i komórkach nerwowych w celu regulacji nastroju.
  • Leki przeciwdrgawkowe: niektóre leki przeciwdrgawkowe (znane również lekami przeciwpadaczkowymi), stosowane w leczeniu padaczki, także mogą być skutecznym sposobem leczenia lęku. Ich działanie polega na zmniejszeniu nadmiernej aktywności w obszarze mózgu kontrolującym strach.
  • Benzodiazepiny:benzodiazepiny, rodzaj leków uspokajających, są niekiedy stosowane w krótkoterminowym leczeniu ciężkiego lęku; czasami w połączeniu z innymi lekami. Osoby przyjmujące leki uspokajające mogą odczuwać nasiloną senność, dlatego lekarze czasami zalecają im nieprowadzenie pojazdów lub nieobsługiwanie maszyn podczas terapii.

Terapia

Kilka terapii psychologicznych (psychoterapia) może być przydatnych w leczeniu lęku, w tym:

  • Samopomoc pod kierunkiem specjalisty:lekarz lub specjalista ds. zdrowia psychicznego może zasugerować wypróbowanie kursu samopomocy pod kierunkiem specjalisty. Pozwala to przejąć kontrolę nad intensywnością lęku i nauczyć się technik radzenia sobie z nim w życiu codziennym. Nauka może obejmować informacje znajdujące się w podręczniku lub kurs online przy wsparciu terapeuty.
  • Terapia poznawczo-behawioralna (CBT, cognitive behavioural therapy):ta forma terapii może pomóc w przezwyciężeniu niepokojących myśli lub negatywnych uczuć. Może ona wpłynąć na poprawę koncentracji i skupienia oraz zmniejszyć potrzebę unikania robienia rzeczy wywołujących lęk. CBT zazwyczaj obejmuje cotygodniowe spotkania ze specjalnie przeszkolonym i akredytowanym terapeutą przez kilka miesięcy.
  • Relaksacja stosowana:to podejście wymaga udziału przeszkolonego terapeuty, który uczy jakie ćwiczenia wykonywać i jak rozluźniać mięśnie podczas sytuacji wywołujących uczucie lęku.

Inne rodzaje pomocy

Ważne jest, aby każda osoba, u której lęk wpływa na codzienne funkcjonowanie, wcześnie uzyskała poradę lekarską, aby zapobiec nasilaniu się dolegliwości.

Osobom, u których podejrzewa się zaburzenia lękowe, należy zaproponować pomoc psychologiczną jako leczenie pierwszego rzutu.

Wykwalifikowany specjalista ds. zdrowia psychicznego, który posiada wiedzę na temat tego, jak skutecznie leczyć lęk, pomoże nauczyć się kluczowych strategii radzenia sobie z tym zaburzeniem.

Dieta

Osoby odczuwające lęk powinny stosować regularną, zdrową, dobrze zbilansowaną dietę. Ważne jest również regularne spożywanie i nieopuszczanie posiłków, żeby unikać epizodów spadku poziomu cukru we krwi. W przeciwnym razie może to powodować uczucie roztrzęsienia lub nerwowość oraz nasilenie współistniejącego lęku.

Przyjmowanie pokarmów bogatych w węglowodany złożone, takich jak pełne ziarna – na przykład płatki owsiane, komosa ryżową, pełnoziarniste pieczywo i płatki zbożowe – zwiększa ilość serotoniny w mózgu, która ma działanie uspokajające.

Należy ograniczyć lub zaprzestać spożywania alkoholu i kofeiny. Obie używki mogą powodować uczucie napięcia lub nerwowość oraz zakłócać rytm snu.

Ćwiczenia fizyczne

Ćwiczenia fizyczne mogą być bardzo korzystne dla osób odczuwających lęk. Dzięki nim w mózgu wytwarzane są substancje chemiczne zwane endorfinami, które działają jak naturalne środki przeciwbólowe i ułatwiają zasypianie, co zmniejsza uczucie stresu i lęku.

Naukowcy odkryli, że regularne ćwiczenia fizyczne mogą obniżyć poziom napięcia, podnieść i ustabilizować nastrój, poprawić sen i samoocenę. Już pięć minut ćwiczeń aerobowych może pomóc ograniczyć odczuwanie lęku.

Każde ćwiczenie fizyczne może zmniejszać lęk, jednak według badaczy najbardziej korzystne są ćwiczenia aerobowe, które podnoszą tętno. Niektóre ćwiczenia aerobowe, które mogą pomóc w łagodzeniu stanów lękowych to:

  • pływanie
  • kolarstwo
  • bieganie lub jogging
  • szybki marsz
  • tenis
  • taniec
Nawet krótkie sesje ćwiczeń (10–15 minut) mogą poprawić poziom sprawności fizycznej i nastrój.

Zapobieganie

Nie ma sposobu, aby dokładnie przewidzieć czynniki wywołujące lęk. Można jednak podjąć kroki, aby ograniczyć wpływ związanych z tym objawów.

  • Poszukaj pomocy: długo nieleczony lęk może być trudny do opanowania.
  • Prowadź zdrowy tryb życia: ćwiczenia fizyczne mogą pomóc poprawić zdrowie psychiczne oraz złagodzić objawy stanów lękowych.
  • Dbaj o aktywność fizyczną: udział w zajęciach i posiadanie hobby mogą poprawić poczucie własnej wartości i pomóc oderwać się od zmartwień. Relacje społeczne mogą zapobiegać poczuciu odosobnienia.

Unikaj spożywania alkoholu i zażywania substancji psychoaktywnych: Alkohol i substancje psychoaktywne mogą powodować lub nasilać stany lękowe.

Badania naukowe

Trwają badania nad lękiem, potencjalnym ryzykiem rozwoju zaburzeń lękowych i skutecznymi metodami leczenia. Poczyniono znaczne postępy w zrozumieniu tego, jakie części mózgu są odpowiedzialne za odczuwanie strachu i lęku. Przykładowo, naukowcy odkryli, że ciało migdałowate jest prawdopodobnie związane z uczeniem się o strachu, poczuciu zagrożenia i bezpieczeństwie. Wydaje się, że osoby z zaburzeniami lękowymi mają bardziej reaktywne jądro migdałowate.

W innym kluczowym badaniu przeanalizowano, w jaki sposób receptory znajdujące się w ośrodku nagrody w mózgu mogą stanowić cel leczenia anhedonii (braku przyjemności) – objawu kilku zaburzeń lękowych. Badania te mają istotne znaczenie dla opracowania leków działające na konkretne obszary w mózgu, a w przyszłości potencjalnie przyczynią się do zaprojektowania bardziej ukierunkowanych prób klinicznych.

Jednym z obszarów, w którym nastąpił znaczący postęp, jest rola genetyki w leczeniu różnych chorób i stanów. Prowadzone obecnie badania mają na celu przeanalizowanie, w jaki sposób geny i środowisko mogą przyczyniać się do rozwoju zaburzeń lękowych. Na przykład, dziecko posiadające genetyczne predyspozycje do bycia nieśmiałym i wrażliwym może stać się celem dla dręczycieli. Z kolei bycie obiektem zastraszania (czynnik środowiskowy) może zwiększać poziom lęku.

Badania nad możliwościami leczenia lęku są kontynuowane, ponieważ dostępne od lat preparaty stosowane w terapii zaburzeń lękowych znacząco się nie zmieniły. Obecnie naukowcy starają się opracować nowe leki, które mogłyby zastąpić te dotychczas stosowane i nie zawsze skuteczne u wszystkich pacjentów preparaty. Wiadomo, że niektóre z nich wywołują potencjalne działania niepożądane i obawy dotyczące bezpieczeństwa (np. ryzyko nadużywania i uzależnienia).

W środowisku naukowym panuje jednak optymizm i nadzieja na nowe odkrycia. W przyszłości leczenie lęku będzie wyglądało zupełnie inaczej niż obecnie. 

Przypisy

  1.  Ritchie H, Roser M. Mental health. Our World in Data. Published 2018. Accessed February 2021. https://ourworldindata.org/mental-health.
  2.  OECD/European Union. Health at a Glance: Europe 2018: State of Health in the EU Cycle. OECD Publishing, Paris/European Union, Brussels. 2018. Accessed February 2021. https://doi.org/10.1787/health_glance_eur-2018-en.
  3.  Mind. Anxiety and panic attacks. Accessed February 2021. https://www.mind.org.uk/information-support/types-of-mental-health-problems/anxiety-and-panic-attacks/causes-of-anxiety/
  4.  Anxiety and Depression Association of America. Facts and statistics. Accessed February 2021. https://adaa.org/about-adaa/press-room/facts-statistics
  5.  Meier SM, Matthiesen M, Mors O, Mortensen PB, Laursen TM, Penninx BW. Increased mortality among people with anxiety disorders: total population study. Br J Psychiatry. 2016;209(3):216-21. doi:10.1192/bjp.bp.115.171975
  6.  West London NHS Trust. Diagnosis of anxiety disorder. Updated January 2021. Accessed February 2021.  
  7.  Naidoo U. Nutritional strategies to ease anxiety. Harvard Health Publishing. Published April 13, 2016. Accessed February 2021. https://www.health.harvard.edu/blog/nutritional-strategies-to-ease-anxiety-201604139441.
  8.  Anxiety and Depression Association of America. Exercise for stress and anxiety. Accessed February 2021. https://adaa.org/living-with-anxiety/managing-anxiety/exercise-stress-and-anxiety.
  9.  Everyday Health. How exercise eases anxiety. Published June 2009. Accessed February 2021.https://www.everydayhealth.com/anxiety/anxiety-and-exercise.aspx
  10.  Schumann CM, Bauman MD, Amaral DG. Abnormal structure or function of the amygdala is a common component of neurodevelopmental disorders. Neuropsychologia. 2011;49(4):745-759. doi:10.1016/j.neuropsychologia.2010.09.028
  11.  Krystal AD, Pizzagalli DA, Smoski M, et al. A randomized proof-of-mechanism trial applying the ‘fast-fail’ approach to evaluating κ-opioid antagonism as a treatment for anhedonia. Nat Med. 2020;26(5):760-768. doi:10.1038/s41591-020-0806-7
  12.  Craske MG, Stein MB, Eley TC, et al. Anxiety disorders [published correction appears in Nat Rev Dis Primers. 2017 Dec 14;3:17100]. Nat Rev Dis Primers. 2017;3:17024. doi:10.1038/nrdp.2017.24
  13.  Singh S. The future of anxiety treatment will be drastically different. Life Science Leader. Published September 2020. Accessed February 2021. https://www.lifescienceleader.com/doc/the-future-of-anxiety-treatment-will-be-drastically-different-0001.
Może zainteresuje Cię...

Alzheimer

Choroba Alzheimera to postępujące i nieodwracalne zaburzenie pracy mózgu, które jest najczęstszą przyczyną otępienia.

Zdrowie psychiczne

Dobre zdrowie psychiczne jest istotną częścią życia, podobnie jak dobre zdrowie fizyczne.

Stres

Stres jest częstym następstwem współczesnego, zabieganego życia. Wpływa na naszą pracę, dom, relacje z wieloma czynnikami wyzwalającym, na które często nie mamy wpływu.

Witaj ponownie

Aby uzyskać dostęp do informacji, zaloguj się, używając swoich danych

Nie masz konta? Zarejestruj się