S\u0142ownikowe definicje nie oddaj\u0105 w pe\u0142ni charakteru tego stanu. B\u00f3l przewlek\u0142y jest z\u0142o\u017conym, utrzymuj\u0105cym si\u0119 stanem medycznym, kt\u00f3rego leczenie cz\u0119sto wymaga zastosowania rozwi\u0105za\u0144 skupiaj\u0105cych si\u0119 zar\u00f3wno na sferze psychicznej, jak i fizycznej.<\/p>\n
B\u00f3l mo\u017ce by\u0107 t\u0119py, uporczywy lub ostry; obejmuje tak\u017ce uczucia pieczenia i wyst\u0119puje w dowolnej cz\u0119\u015bci cia\u0142a. B\u00f3l przewlek\u0142y rozpoznaje si\u0119 w w\u00f3wczas, kiedy dolegliwo\u015bci \u2013 ci\u0105g\u0142e lub przerywane \u2013 utrzymuj\u0105 si\u0119 przez co najmniej 12 tygodni.<\/p>\n
G\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142a b\u00f3lu przewlek\u0142ego to zaburzenia mi\u0119\u015bniowo-szkieletowe, migreny i b\u00f3le g\u0142owy, fibromialgia, zapalenie staw\u00f3w, nowotwory z\u0142o\u015bliwe, cukrzyca i schorzenia neurologiczne, ale subiektywna ocena pacjenta oraz czynniki osobiste utrudniaj\u0105 ustalenie pierwotnej przyczyny i zmierzenie jego wp\u0142ywu.<\/p>\n
Obci\u0105\u017cenie zwi\u0105zane z b\u00f3lem przewlek\u0142ym jest jednak oczywiste, poniewa\u017c zaburza on funkcjonowanie fizyczne i psychiczne cz\u0142owieka, negatywnie wp\u0142ywaj\u0105c na rodzin\u0119, grupy przyjaci\u00f3\u0142 i prac\u0119 zawodow\u0105.<\/p>\n
B\u00f3l przewlek\u0142y jest jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn niesprawno\u015bci i potencjalnie dotyczy ka\u017cdego aspektu \u017cycia. Pain Alliance Europe, organizacja zrzeszaj\u0105ca ekspert\u00f3w medycznych i grupy pacjent\u00f3w, szacuje, \u017ce 95 milion\u00f3w ludzi w Europie \u017cyje z b\u00f3lem przewlek\u0142ym i regularnie musi zmaga\u0107 si\u0119 z dyskryminacj\u0105 i stygmatyzacj\u0105 w pracy i w \u017cyciu spo\u0142ecznym. (1)<\/p>\n
Daleko id\u0105ce konsekwencje \u017cycia z b\u00f3lem przewlek\u0142ym zosta\u0142y podkre\u015blone przez The Pain Proposal, niezale\u017cn\u0105 grup\u0119 europejskich ekspert\u00f3w, kt\u00f3rzy zebrali badania pokazuj\u0105ce, \u017ce osoby cierpi\u0105ce na b\u00f3l do\u015bwiadcza\u0142y izolacji spo\u0142ecznej, martwi\u0142y si\u0119 o zwi\u0105zki i utrat\u0119 pracy, a ich dolegliwo\u015bci mia\u0142y negatywny wp\u0142yw na przyjaci\u00f3\u0142 i rodzin\u0119. (2)<\/p>\n
Zosta\u0142o to potwierdzone w badaniu opublikowanym w European Journal of Pain, w (3) kt\u00f3rym odnotowano wp\u0142yw na ludzi \u017cyj\u0105cych z b\u00f3lem przewlek\u0142ym:<\/p>\n
21% mia\u0142o rozpoznan\u0105 depresj\u0119;<\/p>\n
61% mia\u0142o mniejsze mo\u017cliwo\u015bci lub nie by\u0142o w stanie pracowa\u0107 poza domem;<\/p>\n
19% straci\u0142o prac\u0119, a 13% j\u0105 zmieni\u0142o;<\/p>\n
tylko 2% otrzymywa\u0142o leczenie prowadzone przez specjalist\u0119 leczenia b\u00f3lu;<\/p>\n
33% nie otrzymywa\u0142o \u017cadnego leczenia.<\/p>\n
B\u00f3l przez d\u0142ugi czas by\u0142 postrzegany jako objaw, a nie jako stan medyczny. Dzi\u0119ki kampanii prowadzonej przez Europejsk\u0105 Federacj\u0119 B\u00f3lu reprezentuj\u0105c\u0105 20 000 lekarzy i naukowc\u00f3w przewlek\u0142y b\u00f3l pierwotny zosta\u0142 jednak uznany przez \u015awiatow\u0105 Organizacj\u0119 Zdrowia za chorob\u0119.<\/p>\n
Eksperci uwa\u017caj\u0105, \u017ce uaktualniona klasyfikacja mo\u017ce poprawia\u0107 post\u0119powanie z pacjentami, przyspieszaj\u0105c diagnostyk\u0119 i moment rozpocz\u0119cia leczenia.<\/p>\n
Walka z b\u00f3lem jest jednym z najtrudniejszych zada\u0144 stoj\u0105cych przed lekarzami, poniewa\u017c jego przyczyny i skutki s\u0105 nieostre, a dolegliwo\u015bci dodatkowo pot\u0119gowane przez stres, jaki ten stan wywo\u0142uje u pacjent\u00f3w. Dr Leslie J. Crofford, reumatolog, zauwa\u017cy\u0142a: \u201eKiedy wyeliminujesz 90% b\u00f3lu pacjenta, pozosta\u0142e 10% to dalej 100% z tego, co pozosta\u0142o.\u00a0Sytuacja ta przypomina nam, \u017ce b\u00f3l jest nadal b\u00f3lem\u201d. Ponadto doda\u0142a: \u201eKiedy b\u00f3l staje si\u0119 przewlek\u0142y, celem w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w jest zapewnienie odpowiedniego post\u0119powania, a nie eliminacja dolegliwo\u015bci.” (4)<\/p>\n
Z\u0142o\u017cone po\u0142\u0105czenie fizycznych i psychicznych objaw\u00f3w b\u00f3lu przewlek\u0142ego znacz\u0105co obni\u017ca jako\u015b\u0107 \u017cycia. Istniej\u0105 jednak metody leczenia i mechanizmy wsparcia, kt\u00f3re potencjalnie pomagaj\u0105 ustabilizowa\u0107 stan, a b\u00f3l przewlek\u0142y jest obecnie traktowany jako pilny problem medyczny.<\/p>\n
Odpr\u0119\u017c si\u0119 i oddychaj<\/b><\/p>\n
B\u00f3l przewlek\u0142y mo\u017ce powodowa\u0107 napi\u0119cie mi\u0119\u015bni i skurcze. Z kolei brak kontroli nad intensywno\u015bci\u0105 b\u00f3lu zwi\u0119ksza poziom odczuwanego stresu, zaostrzaj\u0105c stan pacjenta.<\/p>\n
Techniki relaksacyjne s\u0105 niezb\u0119dnymi narz\u0119dziami, kt\u00f3re zmniejszaj\u0105 napi\u0119cie mi\u0119\u015bni i staw\u00f3w, przerywaj\u0105 sygna\u0142y b\u00f3lowe przenoszone w m\u00f3zgu i pozwalaj\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 w\u0142a\u015bciwy poziom kontroli.<\/p>\n
Nauka odpowiedniej techniki mo\u017ce zaj\u0105\u0107 troch\u0119 czasu, a metoda ta powinna by\u0107 u\u017cywana codziennie. Dzi\u0119ki temu pacjenci zg\u0142aszaj\u0105 mniejsze dolegliwo\u015bci b\u00f3lowe, a uwalniane endorfiny w naturalny spos\u00f3b neutralizuj\u0105 b\u00f3l i pozwalaj\u0105 cieszy\u0107 si\u0119 d\u0142u\u017cszym snem.<\/p>\n
G\u0142\u0119bokie oddychanie jest jedn\u0105 z najskuteczniejszych metod pozwalaj\u0105cych si\u0119 odpr\u0119\u017cy\u0107, a ca\u0142y proces powinien odbywa\u0107 si\u0119 w cichym, spokojnym miejscu. Rytmiczne, spokojne oddychanie rozlu\u017ania mi\u0119\u015bnie. Technik\u0119 t\u0119 mo\u017cna realizowa\u0107 za pomoc\u0105 \u0107wicze\u0144 wizualizacyjnych, wyobra\u017caj\u0105c sobie na przyk\u0142ad ziarenko piasku mi\u0119dzy palcem wskazuj\u0105cym a kciukiem i obracanie go w czasie cyklu oddechowego.<\/p>\n
Wzorce oddechowe zmieniaj\u0105 si\u0119 podczas epizod\u00f3w b\u00f3lu, kiedy to staj\u0105 si\u0119 kr\u00f3tsze i p\u0142ytsze. Zwolnienie oddechu i skupienie si\u0119 na fizycznych aspektach powolnego, spokojnego wdechu przez nos i wydechu przez usta pozwoli rozlu\u017ani\u0107 cia\u0142o.<\/p>\n
Nale\u017cy regularnie pr\u00f3bowa\u0107 znale\u017a\u0107 w\u0142a\u015bciwe po\u0142\u0105czenie element\u00f3w, kt\u00f3re zapewniaj\u0105 nam odpr\u0119\u017cenie, takie jak koj\u0105ca muzyka czy te\u017c my\u015blenie o ulubionej scenie lub krajobrazie.<\/p>\n
Po okre\u015bleniu w\u0142a\u015bciwej techniki mo\u017cna j\u0105 stosowa\u0107 w miejscach publicznych, co pozwoli zminimalizowa\u0107 wp\u0142yw stresu wynikaj\u0105cego z presji \u017cycia codziennego.<\/p>\n
Leczenie i leki<\/b><\/p>\n
Poszukaj profesjonalnej pomocy, je\u015bli czujesz, \u017ce nie jeste\u015b w stanie poradzi\u0107 sobie z b\u00f3lem. Nie ma wstydu w proszeniu o leczenie dostosowane do w\u0142asnych potrzeb, a lekarz specjalista mo\u017ce zaproponowa\u0107 ci spersonalizowan\u0105 terapi\u0119. B\u00f3l przewlek\u0142y mo\u017ce skutecznie zniech\u0119ci\u0107 do korzystania z \u017cycia. Dlatego je\u015bli w\u0142a\u015bciwie dopasowane leczenie mo\u017ce ci pom\u00f3c, zapytaj o nie swojego lekarza.<\/p>\n
Muzyka \u0142agodzi b\u00f3l przewlek\u0142y<\/b><\/p>\n
Chocia\u017c zdanie \u201eMuzyka \u0142agodzi obyczaje\u201d jest cytatem z siedemnastowiecznej tragedii, to jednak jego przes\u0142anie w odniesieniu do b\u00f3lu jest ca\u0142y czas aktualne. Wszyscy wiemy, \u017ce muzyka mo\u017ce poprawia\u0107 samopoczucie, rozbawi\u0107, a badania wykaza\u0142y, \u017ce pozytywny wp\u0142yw na b\u00f3l pojawia si\u0119 ju\u017c po 20-30 minutach s\u0142uchania. (5)<\/p>\n
Muzykoterapia jest regularnie stosowana w leczeniu schorze\u0144 neurologicznych, poniewa\u017c aktywuje sieci neuronowe w m\u00f3zgu, kt\u00f3re s\u0105 zwi\u0105zane z o\u015brodkiem nagrody i emocjami. Ponadto mo\u017ce zmniejszy\u0107 odczuwanie b\u00f3lu i przygn\u0119bienie, zapewniaj\u0105c lepsz\u0105 kontrol\u0119 dolegliwo\u015bci.<\/p>\n
\u0106wiczenia fizyczne<\/b><\/p>\n
\u0106wiczenia fizyczne pozwalaj\u0105 zachowa\u0107 elastyczno\u015b\u0107 mi\u0119\u015bni, \u015bci\u0119gien i staw\u00f3w, a aktywno\u015b\u0107 mo\u017ce zmniejszy\u0107 skutki b\u00f3lu przewlek\u0142ego. Najlepiej jest jednak skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem, aby upewni\u0107 si\u0119, \u017ce nowe \u0107wiczenia nie s\u0105 zbyt forsowne i \u017ce s\u0105 wykonywane stopniowo, co pozwoli unikn\u0105\u0107 kontuzji.<\/p>\n
Z braku aktywno\u015bci cia\u0142o staje si\u0119 s\u0142abe, co mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 odczuwanie b\u00f3lu. Tym samym nawet lekki program fitness mo\u017ce pom\u00f3c, poniewa\u017c pozwala zmniejszy\u0107 mas\u0119 cia\u0142a i obni\u017cy\u0107 ryzyko rozwoju chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia.<\/p>\n
\u0106wiczenia fizyczne uwalniaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c poprawiaj\u0105ce nastr\u00f3j endorfiny, kt\u00f3re neutralizuj\u0105 sygna\u0142y b\u00f3lowe i odwracaj\u0105 uwag\u0119 od odczuwanych objaw\u00f3w.<\/p>\n
Poprawa kondycji to d\u0105\u017cenie do osi\u0105gni\u0119cia dobrego samopoczucia, kt\u00f3re \u0142\u0105czy si\u0119 ze zdrow\u0105 diet\u0105.<\/p>\n
Jedz zdrowo<\/b><\/p>\n
Dobrze zbilansowana dieta, zawieraj\u0105ca \u015bwie\u017ce owoce i warzywa, t\u0142uste ryby b\u0119d\u0105ce \u017ar\u00f3d\u0142em kwas\u00f3w omega-3 i chude mi\u0119so pomaga kontrolowa\u0107 mas\u0119 cia\u0142a, zmniejsza poziom cukru we krwi i chroni przed stanami zapalnymi, kt\u00f3re mog\u0105 nasila\u0107 b\u00f3l.<\/p>\n
Podstawow\u0105 wskaz\u00f3wk\u0105 jest przestrzeganie diety \u015br\u00f3dziemnomorskiej. Obecnie na rynku mo\u017cna znale\u017a\u0107 kilka ksi\u0105\u017cek kucharskich, kt\u00f3re zawieraj\u0105 przepisy i medycznie sprawdzone informacje. Wa\u017cn\u0105 rad\u0105 jest ca\u0142kowite unikanie palenia tytoniu, znacz\u0105ce ograniczenie spo\u017cycia fast food\u00f3w i picie alkoholu tylko z umiarem, je\u015bli w og\u00f3le.<\/p>\n
Europejska Federacja B\u00f3lu twierdzi, \u017ce dobre od\u017cywianie mo\u017ce poprawi\u0107 prac\u0119 uk\u0142adu nerwowego, odporno\u015bciowego i hormonalnego, a utrata lub utrzymanie masy cia\u0142a odci\u0105\u017ca stawy. (6)<\/p>\n
Zwi\u0119kszenie zawarto\u015bci b\u0142onnika w diecie i picie wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci wody to podstawowe elementy zdrowej diety.<\/p>\n
\u015aled\u017a sw\u00f3j b\u00f3l<\/b><\/p>\n
Rejestrowanie cykl\u00f3w i poziom\u00f3w b\u00f3lu dostarczy lekarzowi istotnych informacji umo\u017cliwiaj\u0105cych ustalenie rozpoznania i przepisanie leczenia. Zapewni r\u00f3wnie\u017c miar\u0119 kontroli zg\u0142aszanych dolegliwo\u015bci, poniewa\u017c pozwala okre\u015bli\u0107 wzorce b\u00f3lu oraz czynniki wyzwalaj\u0105ce.<\/p>\n
B\u00f3l rzadko wyst\u0119puje o okre\u015blonej godzinie lub z identyczn\u0105 intensywno\u015bci\u0105, ale dzienniczek b\u00f3lu \u2013 w kt\u00f3rym nasilenie b\u00f3lu ocenia si\u0119 na skali od 1 do 10 punkt\u00f3w \u2013 pozwoli ustali\u0107 rytm dolegliwo\u015bci, a posiadanie tej wiedzy samo w sobie mo\u017ce mie\u0107 zwi\u0119ksza\u0107 poczucie panowania nad sytuacj\u0105.<\/p>\n
Mo\u017cliwo\u015b\u0107 przekazania lekarzowi dok\u0142adnych informacji na temat samopoczucia w poszczeg\u00f3lnych dniach da mu r\u00f3wnie\u017c lepszy ogl\u0105d sytuacji, co trudno jest osi\u0105gn\u0105\u0107, kiedy pacjent opisuje w\u0142asne dolegliwo\u015bci tylko w postaci serii niejasnych wspomnie\u0144. Prowadzenie dzienniczka b\u00f3lu pozwala dok\u0142adniej oceni\u0107 post\u0119py choroby i odpowied\u017a na leczenie, co daje wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci kontroli b\u00f3lu przewlek\u0142ego.<\/p>\n
Nie b\u0105d\u017a sam<\/b><\/p>\n
Uzyskanie pomocy medycznej jest niezb\u0119dne, aby znale\u017a\u0107 spos\u00f3b na radzenie sobie z b\u00f3lem przewlek\u0142ym, ale wsparcie rodziny, przyjaci\u00f3\u0142 i r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c odgrywa\u0107 ogromn\u0105 rol\u0119 w zmniejszaniu obci\u0105\u017cenia zwi\u0105zanego z odczuwanymi dolegliwo\u015bciami.<\/p>\n
W przeprowadzonym badaniu wykazano, \u017ce pacjenci z fibromialgi\u0105, kt\u00f3rzy mieli partnera\/-k\u0119, odczuwali znacznie mniejszy b\u00f3l, ni\u017c osoby samotne. Jest to wa\u017cne, poniewa\u017c wiele os\u00f3b \u017cyj\u0105cych z b\u00f3lem przewlek\u0142ym odczuwa potrzeb\u0119 odseparowania si\u0119 od przyjaci\u00f3\u0142 i rodziny.<\/p>\n
Wstyd i poczucie winy to cz\u0119ste emocje sk\u0142aniaj\u0105ce ludzi do ograniczenia kontaktu, jednak poznanie w\u0142asnej choroby i zwi\u0105zanego z ni\u0105 b\u00f3lu, aby m\u00f3c wyja\u015bni\u0107 w\u0142asn\u0105 sytuacj\u0119 innym osobom, mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 poczucie kontroli. Obalanie mit\u00f3w za pomoc\u0105 fakt\u00f3w i jasnych informacji umo\u017cliwia im zrozumienie i u\u0142atwia zaoferowanie pomocy.<\/p>\n
W wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w dost\u0119pne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c grupy wsparcia, do kt\u00f3rych warto si\u0119 zwr\u00f3ci\u0107, poniewa\u017c mo\u017cna tam porozmawia\u0107 z innymi osobami, kt\u00f3re maj\u0105 podobne do\u015bwiadczenia i nauczy\u0107 si\u0119 od nich strategii radzenia sobie z chorob\u0105.<\/p>\n
Akupunktura, trening uwa\u017cno\u015bci (ang. mindfulness<\/i>) i masa\u017c s\u0105 regularnie stosowanymi metodami \u0142agodzenia b\u00f3lu, ale istnieje coraz wi\u0119ksza liczba gad\u017cet\u00f3w opracowanych do stymulowania nerw\u00f3w i zak\u0142\u00f3cania sygna\u0142\u00f3w b\u00f3lowych.<\/p>\n
Najpowszechniej stosowane s\u0105 aparaty TENS \u2013 do przezsk\u00f3rnej elektrycznej stymulacji nerw\u00f3w \u2013 kt\u00f3re kiedy\u015b by\u0142y niepor\u0119cznymi maszynami, ale teraz s\u0105 dost\u0119pne w r\u00f3\u017cnych por\u0119cznych wersjach.<\/p>\n
Porada lekarska jest nadal najskuteczniejsz\u0105 drog\u0105 do zmniejszenia b\u00f3lu, a urz\u0105dzenia i terapie alternatywne mog\u0105 odgrywa\u0107 rol\u0119 wspomagaj\u0105c\u0105.<\/p>\n
<\/p>\n
Pi\u015bmiennictwo:<\/p>\n
S\u0142ownikowe definicje nie oddaj\u0105 w pe\u0142ni charakteru tego stanu. B\u00f3l przewlek\u0142y jest z\u0142o\u017conym, utrzymuj\u0105cym si\u0119 stanem medycznym, kt\u00f3rego leczenie cz\u0119sto wymaga zastosowania rozwi\u0105za\u0144 skupiaj\u0105cych si\u0119 zar\u00f3wno na sferze psychicznej, jak i fizycznej.<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":6845,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[94],"tags":[],"class_list":["post-4532","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bol-przewlekly"],"yoast_head":"\n